Güreşiyorum 663. KIRKPINAR 4. Bölüm. Yarın (Perşembe günü ) Kırka tamamlamak için 25 civarında Baş pehlivan Edirne Saray içinde Er Meydanı’nda kol bağlayacak. Sekiz kişi buradan seçilecek. Cumartesi günü 40 Başpehlivan Er meydanında olacak. Yazımıza geçmeden: “EURO 2024 “’ te Avusturya’yı 2-1 yenerek Çeyrek Finale yükselen Futbol milli takımımızı yürekten tebrik ederiz. #bizimçocuklar
Farklı ve kalan daha önce yazmadığımız bilgilerle KIRKPINAR 4. BÖLÜM’ DE yazı dizimize devam edelim. Kırkpınar’da çayırda güreşecek pehlivanlar için kullanılacak 2 ton zeytinyağı, Saray içi Er Meydanı’na getirildi. Trakya Birlik tarafından sağlanan ve Sanayii’ne ulaştırılan yağlar, Edirne Belediyesi ekiplerince teslim alındı.
-Geleneksel kıyafetleriyle kentin cadde ve sokaklarını gezen 41 kişilik ekip, 4-7 Temmuz’da Saray içi Er Meydanı’nda gerçekleşecek organizasyona esnaf ve vatandaşları davet ediyor. Kırkpınar davul zurna ekibi ilk olarak Valiliği ziyaret etti. Güreş havaları çalarak Valilik bahçesine gelen ekibi kapıda karşılayan Edirne Valisi Sezer, geleneklere uygun olarak ekip şefine bahşiş verdi. Güreş havalarını ilgiyle dinleyen Sezer, gazetecilere yaptığı açıklamada, Edirne’nin zengin bir kültürel mirasa sahip olduğunu söyledi. “Geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı’mız ve tüm bakanlarımızı kırmızı dipli mumla Kırkpınar’a davet ettik. Karşılaşmaların başlayacağı anı iple çekiyoruz. Lig usulü müsabakalar yapılıyor, yağlı güreşin olimpiyatını bu sene Kırkpınar’da yapacağız. Lig müsabakalarında finallere kalan güreşçiler burada güreşecekler, diğer yıllardan farkı bu.Cumhurbaşkanı Yardımcımız Cevdet Yılmaz ve Gençlik ve Spor Bakanımız Osman Aşkın Bak, Kırkpınar’a büyük ihtimalle katılacak. Diğer bakanlarımızdan da ‘katılacağım’ diyenler oldu ama henüz programlarını tam olarak netleştirmediler. Onun dışında çok sayıda siyasi parti temsilcilerinden ve önde sivil toplum kuruluşlarından katılımlar olacak.”
-Belediye Başkanı Akın ise ekibin davetinden dolayı memnuniyet duyduğunu belirterek, kendilerine teşekkür etti. Davul zurna ekibinin Kırkpınar’ın en önemli öğelerinden biri olduğunu vurgulayan Akın, “İnşallah bu Kırkpınar, yapacağımız etkinlikler ve izleyeceğimiz müsabakalarla çok keyifli, misafirlerin mutlu olacağı şekilde geçer.” dedi. Ekibe Belediye Başkanı Akın da bahşiş verdi. Davul zurna ekibinin renkli daveti cuma gününe kadar devam edecek.
-Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nin yenilmez isimleri “Rakipsiz” Kel Aliço, “Cihan Pehlivanı” Koca Yusuf, “Sultanın Aslanı” Adalı Halil, “Yenilmez” Kurt dereli, zamana da yenilmeyen başpehlivanlar olarak tarihe isimlerini yazdırdı. Geleneği cuma namazı sonrasında başlatılması olarak bilinse de son dönemde pehlivan sayısının fazlalığı
-Efsane isimlere saygı ; Kimi zaman cazgırın manisinde dile gelen, kimi zaman bir pehlivanın duasıyla anılan “rakipsiz” Kel Aliço, “cihan pehlivanı” Koca Yusuf, “Sultanın Aslanı” Adalı Halil, “yenilmez” Kurt dereli, Kırkpınar’da ölümsüzleşen efsanelerden. Edirne Belediyesinin 1960 yılında başlattığı altın kemer uygulamasına yetişemeseler de efsaneleri her yıl büyüyerek süren babayiğitler, idol olarak her pehlivanın gönlünde yatıyor.
Her biri farklı bir özelliğiyle ve hakkıyla aldığı namı salmaya devam eden, Kırkpınar’ın yanı sıra dünyadaki güreşleriyle efsaneleşmiş isimler şöyle:
KEL ALİÇO;
1844 yılında Plevne’de doğdu. Deliorman bölgesinin sert havasıyla güçlenen Kel Aliço, Kırkpınar’daki etkisiyle sarayın dikkatini çekti.. Sultan Abdülaziz’in pehlivanı Kavasoğlu İbrahim’e iyi bir rakip bulunması amacıyla başlatılan çalışmayla saraya gitti ve mahareti sayesinde saray başpehlivanı oldu. Kel Aliço, padişah Abdülaziz ile de güreşti. Kırkpınar’da başpehlivanlığı 27 kez üst üste kimseye kaptırmayan ve “Ustaların ustası” namıyla bilinen Kel Aliço, Kırkpınar’da fenomen olan efsanelerin en ünlüsüdür. İnatçılığı ve acımasızlığıyla bir namı da “gaddar” olan Kel Aliço, el ense ve tırpan ustasıdır. Çırağı Koca Yusuf’un meydan okumasıyla son meydana çıkışında Kel Aliço’nun yaşı 70, çırağı Koca Yusuf’un yaşı ise 45’ti. Yaşına rağmen uzun süre güreş tuttuğu çırağını yendi. Koca Yusuf’un elini öpmesi ile güreşte jübilesini o gün yaptı. Saçının azlığından dolayı “kel”, güreşteki sertliğinden “gaddar” olarak anılan efsane güreşçi, 75 yaşında daha sonra adı verilecek İpsala’nın Kel Aliço Pehlivan köyünde vefat etti.
KOCA YUSUF;
Şumnu kentinde 1857 yılında doğdu. Atadan güreşçi Yusuf pehlivan, Dursun pehlivan ve Kel İsmail’den ilk güreş eğitimini aldı. Kırkpınar’ın rekoru kırılamayan başpehlivanlarından Kel Aliço ile güreşinde berabere kaldı. Kırkpınar’a ilk kez 1882 yılında katıldı. Namı arttıkça hem Fransa hem de ABD’de güreşlere davet edildi. Orada da meydanı rakiplerine dar eden Koca Yusuf, 1898’de ABD’deki bir güreşten dönerken bindiği geminin Sable Adası’nda batması sonucu yaşamını yitirdi. “Türk gibi güçlü” sözü Koca Yusuf’un güreşlerini seyreden Fransızların deyimleri arasına girdi.
ADALI HALİL;
Adaiçi köyünde 1866 yılında doğan Adalı Halil, harman yerinde akranlarını yenerek başladığı güreşte önce köy düğün meydanlarında, daha sonra da Kırkpınar meydanında boy gösterdi. Kel Aliço’yla 5 buçuk saat yaptığı güreş, kendisine Aliço’nun çırağı olması noktasında başarının kapısını araladı. Kel Aliço’dan öğrendiği taktiklerle hem yurt içi hem yurt dışında meydanı rakiplerine dar etti, 18 kez Kırkpınar başpehlivanı oldu. “Sultanın Aslanı” ve “Edirne Aslanı” olarak anılan Adalı Halil, Koca Yusuf’un estirdiği deniz aşırı namı devam ettirdi. Paris ve Viyana’daki namlı güreşlerinin yanı sıra, Şikago’da rakibinin kemiğini kırmasıyla daha da ünlendi. Güreşi bırakması sonrası Edirne Tütün İdaresi’nde müstahdemlik yapan Adalı Halil, 1927’de vefat etti.
KERT DERELİ;
Kurtdereli Mehmet, Osmanlı topraklarından olan şimdilerde Bulgaristan sınırları içindeki Tırnova’da 1872 yılında doğdu. Adalı Halil ve Kara Osman’ı 1899 Kırkpınar Güreşleri’nde yenerek başpehlivan oldu. Avrupa’da güreşen Kurtdereli Mehmet, dünya şampiyonu oldu. Sultan 2. Abdülhamit ve Sultan Mehmet Reşat’ın madalya ile ödüllendirdiği Kurtdereli, 1911 yılında Taksim Talimhane Güreşleri’nde rahatsızlıklarına rağmen İngiliz, Hollanda ve Macar güreşçileri yenerek “Cihan Şampiyonu” unvanını kazandı. Son güreşlerini bu yılda yapan Kurtdereli, kispetini Kabe’ye bir pehlivan aracılığıyla yollayıp, er meydanlarından çekildi. Güreşten sonra başhakemlik yapan Kurtdereli’nin Anadolu Ajansı’na verdiği mülakatta, “Güreşirken bütün Türk milletini arkamda hisseder ve onun şerefini korumak için her şeyi yapardım. Sanki bütün Türk milletinin kuvvetinin arkamdan dayandığını hissederdim.” sözünü okuyan Büyük Önder Mustafa Kemal, Kurtdereli’ye yazdığı övgü dolu mektup ile 1000 lira para ödülü bulunan zarfı kendisine Salih Bozok ve Kılıç Ali vasıtasıyla gönderir. Kurtdereli, Atatürk’ün mektubunu gözyaşlarıyla okur.
Namlı bu pehlivanların dışında iri cüssesiyle anılan Filiz Nurullah, Hergeleci İbrahim, Çolak Mümin Molla, Er Sultan, Filibeli Kara Ahmet, Hançoğlu İbrahim, İpçi Hüseyin, Kara Ahmet, Katrancı Mehmet, Kavasoğlu İbrahim, Kazıkçı Kara Bekir, Nakkaşlı Eyüp, Şamdancıbaşı Kara İbo da hala hem taktikleri hem de kişilikleriyle güreş camiasında konuşulan isimler arasında yer alıyor.
-En son efsane başpehlivanlardan Ahmet Taşçı’nın seriyi tamamlayarak 1997’de kazandığı Kırkpınar’ın nişanesi altın kemere ebedi sahip olacak sporcu bu yıl da çıkmayacak. Geçen yılın şampiyonu Yusuf Can Zeybek’in ebedi sahip olma yolunda en yakın aday olduğu kemer, bu yıl yine şampiyon olacak başpehlivana geçici olarak takılacak. Zeybek, şayet bu yıl ve gelecek yıl Kırkpınar başpehlivanı olursa, altın kemerin ebedi sahipliğine hak kazanacak. Uygulama 1960 yılında başladı
Altın kemer uygulaması Edirne Belediyesi tarafından 1960 yılında resmi olarak başlatıldı. Kurala göre altın kemer, başpehlivan olana bir yıllığına geçici olarak veriliyor. Kırkpınar başpehlivanı, emanetçisi olduğu altın kemeri 1 yıl süresince takıp, bir sonraki sene Kırkpınar’da başarılı olamazsa iade ediyor. Üç yıl üst üste fire vermeden Kırkpınar’da şampiyon olan başpehlivan ise altın kemerin ebedi sahibi oluyor. Deri kısımları ve aparatlarıyla yaklaşık 1,5 kilo ağırlığında olan ve 22 ayar 480 gram altından imal edilen altın kemeri ilk kuşanan başpehlivan, 1960 yılında İbrahim Karabacak oldu. Daha sonraki yıllarda seriyi tamamlayan Ordulu Mustafa Bük (1966-1967-1968), Karamürselli Aydın Demir (1976-1977-1978), Denizlili Hüseyin Çokal (1982-1983-1984) birer kez altın kemerin sahibi olurken, Karamürselli Ahmet Taşçı bu başarıyı iki kez (1990-1991-1992 ve 1995-1996-1997) elde etti.
1997 yılından bu yana başpehlivanlık unvanını üst üste 3 kez hiçbir pehlivan kazanamadığı için geride kalan 27 yılda altın kemere daimi sahip çıkmadı. Recep Kara ve Mehmet Yeşil Yeşil seriyi tamamlayamadı Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nin 2007 ve 2008 yılları başpehlivanı olan Recep Kara, altın kemer sahipliğine çok yaklaşmasına rağmen, üçüncü senesinde Mehmet Yeşil Yeşil’e yenilmesiyle bu hedefine ulaşamadı. 2009 ve 2010 yıllarının başpehlivanı, “Altın puan ustası” Mehmet Yeşil Yeşil de 2011’de altın kemerin ebedi sahibi olmak için er meydanına çıktı. Mehmet Yeşil Yeşil, 650. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nde rakibi Fatih Atlı’ya ikinci tur güreşlerinde yenilerek altın kemerin sürekli sahibi olma şansını kullanamadı. Ali Gürbüz doping nedeniyle iade etti, ardından seriyi bitiremedi Başpehlivan Ali Gürbüz, Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nde üst üste 3 şampiyonluk serisini tamamlamasına karşın, son senesinde doping testini geçemeyince, kemeri iade etmek zorunda kaldı. Ali Gürbüz, 2011 ve 2012 yılı Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nde rakibi Recep Kara’yı, 2013 yılında da hemşehrisi İsmail Balaban’ı yenerek üç kez üst üste başpehlivanlık unvanını kazandı. Babası Recep Gürbüz’ün 1988’de Kırkpınar Başpehlivanı olarak bir yıllığına Antalya’ya getirdiği altın kemerin ebedi sahibi olmayı hak eden Ali Gürbüz, verdiği numunelerde doping çıkması nedeniyle son başpehlivanlık unvanını yitirdi ve altın kemeri iade etti.
-Kovid-19 salgınından dolayı 2020 yılında Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nin yapılamaması nedeniyle Ali Gürbüz, altın kemer hayalinin bir kez daha uzağında kaldı. 2019 yılının Kırkpınar şampiyonu Ali Gürbüz, formda olduğu bu süreçte 2020’nin pas geçilmesinin ardından 2021 yılında yine adını zirveye yazdırdı. Gürbüz, Kırkpınar altın kemerinin sürekli sahibi olma hedefiyle çıktığı 2022 yılı güreşlerine ikinci turda hemşehrisi Mehmet Yeşil Yeşil’e yenilerek veda etti ve bu hedefini yine yakalayamadı. Bu yıl güreşecek başpehlivanlarda “altın kemer”e ulaşmaya en yakın aday, geçen yılın şampiyonu Yusuf Can Zeybek, ancak onun da iki yıl art arda Kırkpınar’da birincilik kürsüsünü kaptırmaması gerekiyor.
“Ahmet Taşçı’nın ahı” sürüyor
Güreş otoritelerinin “efsane güreşçi” olarak nitelendirdiği Ahmet Taşçı’nın en son 1997 yılında ebedi sahibi olduğu altın kemer, o tarihten sonra her organizasyonun ardından yeniden Edirne Belediyesinin kasasına döndü. 2001 yılındaki 640. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nde altın kemerin 3. kez ebedi sahibi olmak için finalde mücadele eden Ahmet Taşçı, Vedat Ergin’le mücadelesini hakem kararlarına kızarak bırakmış, rakibinin elini kaldırarak Ergin’i galip ilan etmişti. Güreş camiasında, “O yılki kemerde Ahmet Taşçı’nın ahı var, kimse alamaz.” sözü dolaşırken, uzun yıllardır kemeri boynuna hiçbir pehlivan sürekli sahibi olarak takamadı. Kemerin her yıl kasaya dönmesi, yaygın söylemi adeta destekledi.
GENELDE ; ANADOLU AJANSI’ NDAN BİR DERLEME YAPMAMIZLA BU BÖLÜMDE SONA ERDİ.
663.Bölüm Kırkpınar 5. Bölümde görüşmek üzere..
Ata KARATAŞ-Sarıyer- 03 Temmuz 2024
