ATATÜRK VE SPOR; Spor, onun gözünde bir Vatan göreviydi! “En çok güreşi severdi.”
“Benim en çok sevdiğim spor güreştir.”
Atatürk’ün güreş ve sporla ilgili daha pek çok sözü, anısı ve düşüncesi bulunuyor.
Bence beş dakikamızı ayırıp bir solukta okuyalım.
Bu günün anısına;
Tarihe not düşmek, geçmişe sahip çıkmak ve gelecek nesillere aktarmak…
Güreşiyorum’un en kıymetli misyonlarından biri de bu.
Bu özel çalışmamızda;
Saim ARIKAN, Çoban MEHMET,
Yaşar ERKAN, Kurtdereli MEHMET ve Mersinli Ahmet KİREÇÇİ ile ilgili anılara ve görüntülere de yer verdik.
10 Kasım 2026…
Bugün, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü aramızdan ayrılışının 88. yılında saygı, sevgi, minnet ve özlemle anıyoruz.
Biz de bu anlamlı günde, onun spor ve özellikle Türk güreşiyle ilgili günümüze kadar ulaşan sözlerini ve anılarını bir araya getirmek istedik.
Bu çalışmayı hazırlarken,
Hayat Mecmuası’nın 1977 yılı
45. Sayısında yayımlanan yazıdan ve merhum Cem Atabeyoğlu’nun makalesinden de yararlandık.
Saim ARIKAN, Çoban MEHMET, Yaşar ERKAN, Kurtdereli MEHMET ve Mersinli Ahmet KİREÇÇİ’nin anılarıyla geçmişe doğru kısa bir yolculuğa çıkıyoruz.
Sürçülisan ettiysek affola…
Başlıyoruz öyleyse.
ATATÜRK’ÜN SPOR ANLAYIŞI
Atatürk, spor anlayışını şu sözlerle dile getirmiştir:
“Açık ve kat’i olarak söyleyeyim ki, sporda muvaffak olabilmek için, her türlü yardımdan ziyade, bütün milletçe sporun mahiyeti ve değerinin anlaşılmış olması ve ona kalpten muhabbeti ve onu vatani bir vazife telakki eylemek lazımdır.”
Spor, onun gözünde bir VATAN GÖREVİ idi.
Nitekim Çanakkale Savaşları sırasında yaşandığı nakledilen bir anı da onun bu görüşünü çok çarpıcı biçimde ortaya koyar.
Çanakkale’de ileri hatlarda keşif görevine çıkan bir Mehmetçik, yakaladığı düşman askerini gırtlağından tutarak Arıburnu Kahramanı’nın huzuruna getirir.
Büyük Kumandan, düşman askerine sorar:
“Memleketinden kalkıp buralara niçin geldin?”
Aldığı cevap:
“Spor için.”
Daha sonra esire sorar:
“Bizim askeri nasıl buldun?”
Düşman askerinin cevabı:
“Spor bilmiyor!”
Bundan sonrasını büyük Atatürk’ten dinleyelim:
“Bizim nefere döndüm.
İşitiyor musun, ‘Spor bilmiyor’ dedi.”
Bizimki kısaca:
“Huzurunuza getirdim efendim,” cevabını verdi.
Benden spor nedir diye sorarlarsa vereceğim cevap şudur:
“Spor, vatan ve milletin yüksek menfaatlerine tecavüz edenleri gırtlağından yakalayıp memleket ve millet hadimlerinin huzuruna getirebilmek kabiliyet-i maddiye ve maneviyesidir.”
GELELİM GÜREŞE…
EN ÇOK GÜREŞİ SEVERDİ!
1- SAİM ARIKAN İLE ATATÜRK’ÜN GÜREŞ HEYECANI
Atatürk, spor dalları arasında en çok güreşi severdi. Bu nedenledir ki güreşle ilgili anıları hem çoktur hem de oldukça ilginçtir.
1933 yılında İstanbul’da,
Maksim Gazinosu salonunda yapılan Türkiye-İtalya millî güreş karşılaşmasının radyo yayınını Dolmabahçe Sarayı’nda büyük bir ilgiyle takip eden Atatürk, heyecanına hâkim olamayarak güreşleri yerinde izlemek üzere yanındakilerle birlikte Maksim Gazinosu’na gider.
O tarihi gecede güreşen dönemin ünlü güreşçilerinden, İstanbul Güreş İhtisas Kulübü (Kumkapı) mensubu merhum Saim ARIKAN, İtalyan şampiyon Lombardi ile yaptığı güreşi şöyle anlatır:
“Nasıl güreştiğimi hatırlamıyorum.
Sonradan bana anlattıklarına göre fırtına gibi güreşmişim.
Atatürk kendini güreşe o kadar kaptırmış ki heyecandan yerinde duramıyormuş.
‘Hayatımda bundan daha zevkli ve heyecanlı bir şey gördüğümü hatırlamıyorum’ diyormuş hep.
Dokuz dakika otuz saniyede İtalyan’ın sırtını yere yapıştırdım.
Aynı anda başımı çevirip Atatürk’e baktım.
O koca adam, o kahraman kumandan ayakta…
Ellerini havaya kaldırmış:
‘Yaşa, yaşa Saim!’ diye bağırıyordu.
Benim için bundan daha büyük mükâfat, bundan daha unutulmaz bir anı olabilir miydi?”
2- ÇOBAN MEHMET İLE UNUTULMAZ KONUŞMA
İtalyanları yenen millî güreş takımımız, Florya’daki köşkte Atatürk tarafından kabul edilmiş ve yemeğe davet edilmişti.
Atatürk, güreşçileri tek tek kutlamış, bu arada sevimli ağır sıklet şampiyonumuz Çoban Mehmet’e takılmaktan da kendini alamamıştı.
“Sen herkesi kolayca yeniyorsun Mehmet. Seninle güreş tutsak beni de yenebilir misin?”
Koca Çoban, mahcubiyet içinde başını önüne eğmişti.
“Paşam, sizi bütün cihan yenemedi. Ben nasıl yenebilirim!”
Mustafa Kemal Atatürk, Çoban Mehmet’in bu cevabı karşısında çok duygulanmış ve aslan yapılı ağır sıklet şampiyonumuzu alnından öpmüştü.
Bu cevap, yalnızca bir güreşçinin nezaketini değil, Türk milletinin Atatürk’e duyduğu sevgi ve bağlılığı da anlatan unutulmaz bir anı olarak hafızalarda yerini almıştır.
3- YAŞAR ERKAN’A GÖNDERİLEN TARİHÎ TELGRAF
1936 Berlin Olimpiyat Oyunları…
Genç güreşçimiz Yaşar ERKAN, olimpiyat tarihimizde Türkiye’ye ilk altın madalyayı kazandırmış, bayrağımızı ilk kez şampiyonluk direğine çektirmişti.
Olimpiyat tarihimizdeki ilk madalyayı ise Mersinli Ahmet KİREÇÇİ kazanmıştı.
Yaşar Erkan’ın bu büyük başarısı Atatürk’ü çocuklar gibi sevindirmişti.
Berlin’e gönderdiği telgrafla şampiyonumuzu şu sözlerle kutladı:
“Kendin küçüksün amma memleket için büyük iş yaptın.
Artık adın Türk spor tarihine geçti.
Çok yaşa Yaşar.
K. Atatürk”
Bu telgraf, bir sporcunun başarısına verilen değerin ve devletin sporcusuna duyduğu takdirin tarihî bir belgesidir.
4- KURTDERELİ MEHMET’E YAZILAN MEKTUP
1931 yılında Ankara’da, Çocuk Esirgeme Kurumu yararına düzenlenen büyük güreş müsabakalarında başhakemlik yapan ünlü pehlivan Kurtdereli Mehmet’in bir konuşması sırasında söylediği sözler Atatürk’e nakledilir.
Atatürk, ünlü pehlivanın bu sözlerinden büyük gurur duyar ve kendisine Türk spor tarihine geçen o meşhur mektubu gönderir.
Atatürk’ün Kurtdereli Mehmet’e yazdığı mektuptan:
“Kurtdereli Mehmet Pehlivan;
Seni cihana ün salmış bir pehlivan olarak tanıdım.
Parlak muvaffakiyetlerinin sırrını şu sözlerle izah ettiğini öğrendim:
‘Ben her güreşte arkamda Türk milletinin bulunduğunu ve millet şerefini düşündüm.’
Bu dediğini, en az yaptıkların kadar beğendim. Onun için senin bu değerli sözünü Türk sporcularına meslek düsturu olarak kaydediyorum.
Bununla senden ve sözlerinden ne kadar memnun olduğumu anlarsın.
Çoluk çocuğun için sana ufak bir armağan gönderiyorum. O, bu mektubumla beraberdir.
Pehlivan, ömrünün tam sağlıkla uzun sürmesini dilerim.
Gazi Mustafa Kemal”
Atatürk, mektubuna kendi maaşından karşılanmak üzere 1000 liralık bir armağan da eklemiştir.
İş Bankası Genel Müdürlüğü’ne hitaben yazdığı notta şu ifadeler yer alır:
“Kurtdereli Mehmet Pehlivan’a 1000 lira veriniz. Bu para, birinci kanun aylığımdan faiziyle ödenecektir.
Gazi Mustafa Kemal”
Mektup, gece yarısı Salih Bozok’a verilerek otelde kalmakta olan Kurtdereli Mehmet’e ulaştırılır.
Mektubun içinde 1000 liralık bir İş Bankası çeki de vardır.
Kurtdereli bankaya gider. 1000 lira kendisine ödenir ancak bankadan ayrılmaz.
Neden beklediği sorulunca:
“Çeki vermenizi bekliyorum,” der.
Banka müdürü:
“Parayı aldın, çek bizde kalacak. Usul böyledir,” deyince Kurtdereli şöyle karşılık verir:
“O hâlde alın bu 1000 lirayı, benim çekimi geri verin.”
Şaşıran müdür:
“Neden?” diye sorar.
İşte Kurtdereli’nin unutulmaz cevabı:
“Orada Mustafa Kemal’in resmi ve altında da imzası vardır.”
Çeki alır ve bankadan ayrılır.
Bir tarafta, Atatürk’ün kendi maaşından karşılayarak uygun gördüğü ödül…
Diğer tarafta, üzerinde Atatürk’ün el yazısı ve imzası bulunan o çeki ömür boyu saklayabilmek için parasından vazgeçen bir pehlivan…
Kurtdereli, çeki ömrü boyunca saklar.
Bir demecinde bu konu açıldığında da şöyle der:
“Parayı ne yapayım ki? Bana dünyanın en büyük adamı, ömrümün en büyük mükâfatını verdi.”
İşte bu anı, Atatürk’ün sporcuya verdiği değeri olduğu kadar, bir Türk gureşçisiin Atatürk’e duyduğu sevgi ve saygıyı da gözler önüne seriyor.
5- MERSİNLİ AHMET KİREÇÇİ VE ATATÜRK
Türk güreşinin ve olimpiyat tarihimizin unutulmaz isimlerinden Mersinli Ahmet KİREÇÇİ’nin de Atatürk ile ilgili anısı bulunmaktadır.
Bu anıyı yazımızın ekinde yer alan video ile sizlerle paylaşıyoruz.
Videoyu izlemek için:
Mersinli Olimpiyat ve Dünya Şampiyonu Ahmet Pehlivan’ın Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk ile anısı:
https://www.facebook.com/devspor/videos/239458691203193?idorvanity=504613669647511&locale=tr_TR
—
SON SÖZ…
Atatürk’ün sporla ve güreşle ilgili daha pek çok sözü, anısı ve tarihe geçmiş değerlendirmesi vardır.
Ancak burada aktardığımız birkaç örnek bile onun spora nasıl baktığını, sporculara ne kadar değer verdiğini ve Türk güreşini ne denli önemsediğini göstermeye yeter.
Saim Arıkan’ın heyecanı,
Çoban Mehmet’in cevabı,
Yaşar Erkan’ın olimpiyat zaferi,
Kurtdereli Mehmet’in millet şerefi anlayışı ve Mersinli Ahmet Kireççi’nin hatırası…
Bunların her biri Türk spor tarihimizin kıymetli sayfalarıdır.
Atatürk’ün şu düşüncesini de hiçbir zaman unutmamalıyız:
Spor, yalnızca kazanmak değil; milleti temsil etmek, milletin şerefini taşımak ve gelecek nesillere örnek olmaktır.
Cumhuriyetimizin kurucusu, büyük devlet adamı ve Türk sporunun gelişmesine öncülük eden Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü aramızdan ayrılışının 88. yılında saygı, minnet, sevgi ve özlemle anıyoruz.
Ruhu şad olsun.
Ata KARATAŞ
Sarıyer – 10 Kasım 2026
Yararlanılan kaynaklar:
– Hayat Mecmuası, 1977, Sayı 45 –
– Merhum Cem Atabeyoğlu’nun Atatürk ve spor üzerine makalesi.
– Kurtdereli Mehmet’e yazılan mektup: https://www.canakkaleolay.com/haber/ataturk-ve-kurtdereli-11682
– Atatürk ve Güreş – İstanbul Güreş İhtisas Kulübü: https://guresiyorum.com/wp-content/uploads/2022/04/Istanbul-Gures-Ihtisas-Kulubu-1919.pdf
– Mersinli Ahmet Kireççi videosu: https://www.facebook.com/devspor/videos/239458691203193?idorvanity=504613669647511&locale=tr_TR
